Traditioneel zijn de wintermaanden voorbehouden voor het knotten van bomen. Met het knotten van bomen wordt bedoeld: op geringe hoogte van een boom in een steeds terugkerende tijdscyclus takken op een knot afzetten zodat daarop weer nieuwe takken kunnen gaan groeien. De hoogte van de knot is niet veel hoger dan 2 tot 2,5 meter. De diameter van de af te zagen takken is niet meer dan 25 tot 30 cm. Worden de takken dikker of bevindt de knot zich hoger, dan zijn andere veiligheidsrichtlijnen van kracht zoals bijvoorbeeld die voor het demonteren van bomen. Het werken in de hoogte met een kettingzaag kan voor gevaarlijke situaties zorgen, waardoor een ongeval ernstige gevolgen kan hebben. Daarom een overzicht met de belangrijkste voorzorgsmaatregelen om het knotten van bomen in een zo veilig mogelijke context te laten doorgaan.
Eerst en vooral moet heel duidelijk gesteld worden dat het werken met een kettingzaag enkel voorbehouden is voor opgeleid personeel dat de nodige ervaring heeft en de gevaren kent van het knotten van bomen. Verder moet deze persoon de handleiding en veiligheidsinstructiekaart van de arbeidsmiddelen vooraf grondig doorlezen en steeds de nodige persoonlijke beschermingsmiddelen dragen.
Eerst denken, dan pas doen!
Het knotten mag nooit alleen gebeuren! Er moeten op voorhand goede afspraken gemaakt worden met de helpers rondom. Hou rekening met een veiligheidszone van 1,5 maal de lengte van de af te zagen tak rondom de knotboom. Indien men in meerdere bomen tegelijk knot, moet hier eveneens genoeg ruimte gelaten worden.
Het werken vanop een stabiele ondergrond verdient de voorkeur. Indien dit niet mogelijk is en er effectief vanop de knot moet gezaagd worden, is het gebruik van een veiligheidsharnas met een bevestigingslijn met een maximale lengte van 1 meter aan te raden. Deze leeflijn wordt dan bevestigd aan de stevigste tak die tot het laatste blijft staan. Het gebruik hiervan vraagt een opleiding vooraf. Het is niet toegelaten om vanop een ladder te zagen, maar men mag een ladder wel gebruiken om in de knot van de boom te klimmen.
Goede praktijken – een overzicht
Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s)
Zorg dat iedereen tijdens de werken steeds een fluo-vest/ -hesje draagt en zorg dat minimum twee personen aanwezig zijn met een voldoende opgeladen GSM (bij voorkeur wordt vooraf de bereikbaarheid gecontroleerd en de app 112.be geïnstalleerd). Zorg ook dat iedere persoon de exacte locatie weet te bepalen van het werkterrein. Dit indien in geval van nood er dient gecommuniceerd te worden naar hulpdiensten.
Tot de persoonlijke beschermingsmiddelen voor het werken met een kettingzaag behoren een veiligheidsbril of vizier, goed passende handschoenen, veiligheidsschoenen met zaagbescherming en profiel, gehoorbescherming en een helm. Een combihelm met beschermend vizier en geïntegreerde gehoorbescherming zal beter aansluiten dan de verschillende beschermingsdelen apart en verdient dus de voorkeur.
Een aangepaste EHBO-kit, veiligheidsjas, zaagbroek en zaagmouwen vervolledigen de standaarduitrusting. Vermijd loszittende kledij, sieraden of loshangend lang haar.
Besluit
Tijdens het knotten van bomen wordt er vaak met verschillende personen tegelijk gewerkt. Een goede communicatie is noodzakelijk om een ongeval te voorkomen. In deze specifieke werkomstandigheden is een ongeluk snel gebeurd. Daarom is deze taak enkel voorbehouden voor personen die een degelijke opleiding genoten met de nodige kennis van de machines, de technieken, het hout alsook de risico’s en de correcte beschermingsmiddelen dragen.
Het begrip tijdelijke of mobiele bouwplaats wordt omschreven als elke bouwplaats waar civieltechnische werken of bouwwerken worden uitgevoerd.
Voorbeelden van werkzaamheden op een TMB:
Deze opleiding is verplicht voor iedereen die op een bouwplaats aanwezig is.
Je hoeft deze opleiding niet te volgen als je voldoet aan één van onderstaande voorwaarden:
Duur van de opleiding: 8 uur
Wanneer twee of meer aannemers gelijktijdig of achtereenvolgens werkzaamheden op een bouwplaats uitvoeren, is coördinatie van de werkzaamheden van alle op de bouwplaats aanwezige personen verplicht, zowel tijdens het ontwerpfase als tijdens de uitvoeringsfase.
In deze situatie dient de opleiding voor coördinatorverplichte werken gevolgd te worden. Inschrijven voor deze opleiding kan via Eduplus: basisopleiding veiligheid in kader van de wetgeving tijdelijke en mobiele werkplaatsen.
Indien het gaat over een TMB met slechts 1 aannemer, is er geen coördinator én is het volgen van bovenstaande opleiding niet verplicht. In dat geval kan de bedrijfsleider of preventieadviseur de opleiding rond veiligheid op tijdelijke en mobiele bouwplaatsen zelf geven. Deze presentatie is gratis en vrij te gebruiken: veiligheidsopleiding tijdelijke en mobiele bouwplaatsen.
Wist je dat UV-straling in het voorjaar (april, mei en juni) al zeer sterk kan zijn, ook al voelt het nog niet zo warm aan? Hierdoor wordt het risico vaak onderschat.
UV-stralen zorgen ervoor dat onze huid sneller veroudert en verbrandt, en kunnen huidkanker veroorzaken. Hoe hoger de UV-index, hoe schadelijker de straling. Vanaf index 3 moeten beschermende maatregelen genomen worden, dus ook op bewolkte of frissere dagen.
Wie in de groensector werkt, is extra blootgesteld aan deze stralen. Bescherming is dus essentieel.
Hoe jezelf beschermen tegen de zon?
Zodra je een medewerker in dienst hebt, moet je een jaarverslag van de Interne Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk opmaken en ter beschikking houden.
Die taak neemt de interne preventieadviseur op zich.
Telt je organisatie minder dan 20 werknemers? Dan voer je als werkgever de functie van preventieadviseur zelf uit, en ben je dus verantwoordelijk voor het jaarverslag.
Met dat verslag krijgt de werkgever en het comité voor preventie en bescherming op het werk een goed overzicht van de werking van de preventiedienst.
De uiterste datum om het jaarverslag klaar te hebben is 31 maart 2026.
Daarna hou je het ter beschikking voor de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg
Van maart tot oktober komen de teken weer in actie. Wees dus extra aandachtig tijdens werkzaamheden in het groen en neem enkele eenvoudige maatregelen om de kans op een tekenbeet te verkleinen.
☑️ Draag gesloten schoenen en kledij die je armen en benen bedekken
☑️ Stop je broekspijpen in je kousen
☑️ Draag lichtgekleurde kleding (dan zie je een teek beter)
☑️ Gebruik een insectenwerend middel op je onbedekte huid
❗️ Opgelet: deze maatregelen bieden geen 100% garantie: controleer je lichaam steeds na werkzaamheden op het veld op tekenbeten. Een teek ziet eruit als een klein zwart stipje en zoekt vaak een warm plekje, zoals de liesstreek, knieholte of achter de oren. Laat daarom anderen je helpen of gebruik een spiegel zodat je heel je lichaam kan controleren.
Van een tekenbeet kan je ziek worden, maar de ziekte van Lyme is te voorkomen of te genezen door eenvoudige maatregelen te nemen.
De campagne ‘Wees niet gek. Doe de tekencheck.’ – met de bijbehorende website www.tekenbeten.be – geeft iedereen die in de natuur komt dit eenvoudige advies over teken:
1. Controleer je lichaam van kop tot teen, dezelfde avond nog, nadat je gewerkt hebt.
2. Als je een teek ontdekt, verwijder die dan rustig en in één beweging.
3. Volg mogelijke symptomen één maand lang op.
Wist je dat een teek meestal bijt zonder dat je het merkt? Teken houden van (warme) plekken waar je niet altijd meteen aan denkt. Controleer daarom zeker je knieholtes, liezen, bilspleet, haarlijn, navel en oksels. Als je een teek gevonden hebt, verwijder die dan rustig en in één beweging met een tekenverwijderaar. Let daarbij op dat je de teek niet platduwt, want dan kan ze braken. Smeer ook niets op de teek en gebruik geen alcohol, jodium, zeep, ether of olie.
Hou de plek rond de plaats van de beet een maand lang in het oog. Komt er een rode vlek rond de beet die almaar groter wordt? Of krijg je gedurende die maand andere symptomen die lijken op griep (gewrichtspijn, koorts, spierpijn)? Ga dan naar je huisarts en meld de tekenbeet. De ziekte van Lyme kun je behandelen met antibiotica.
in samenwerking met Boeren op een Kruispunt
Een helder hoofd en een sterk gemoed zijn minstens zo belangrijk als een goed werkende tractor. Tijdens deze lezing gaan we dieper in op hoe mentaal welzijn bijdraagt aan veiligheid en efficiëntie op het landbouwbedrijf. Want wie goed in zijn vel zit, werkt aandachtiger, voorkomt ongevallen en draagt bij aan een gezonde werkomgeving.
Kom luisteren, delen en versterken.
Bekijk de volledige getuigenis van landbouwer Patrick
Download de presentaties:
Er zijn recent uitbraken van vogelgriep vastgesteld op pluimveebedrijven. Vogelgriep is een ernstige ziekte bij vogels en kan in uitzonderlijke gevallen ook mensen besmetten, vooral bij intensief contact zonder bescherming.
Voor pluimveehouders en andere professionelen die in contact komen met zieke of verzwakte vogels is het belangrijk om altijd de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) te dragen bij verhoogde sterfte of een vermoeden van vogelgriep:
✔️ FFP2-masker
✔️ Ruimzichtbril
✔️ Wegwerphandschoenen of neopreen/ nitril handschoenen die gedesinfecteerd kunnen worden
✔️ Een coverall of ‘full body suit’ die weggegooid kan worden of kan worden gewassen en gedesinfecteerd
✔️ Reinigbare en desinfecteerbare laarzen
Wanneer vogelgriep wordt vastgesteld of vermoed, brengt het Departement Zorg in kaart wie contact had met de dieren en volgt het deze personen op voor eventuele symptomen.
Lees de volledige brief vanuit Departement Zorg
Tijdens het persmoment in Diksmuide bleek opnieuw hoe belangrijk de campagne “Modder op de Weg” van de provincie West-Vlaanderen blijft. Al 25 jaar werken landbouwers, politie, hulpdiensten en lokale besturen samen om ongevallen door modder te voorkomen - met resultaat: sinds 2000 vielen geen dodelijke slachtoffers meer.
Toch blijft voorzichtigheid noodzakelijk. Via verschillende bevragingen werd gekeken wat goed loopt en waar er nog winst te boeken valt. De belangrijkste bevindingen van de campagne zijn:
✔️ Wat werkt?
- Landbouwers plaatsen steeds vaker waarschuwingsborden én verwijderen ze opnieuw na het opruimen.
- Gemeenten ondersteunen met uitleendiensten of verkoop van borden.
- Samenwerking tussen landbouwers en lokale meldpunten toont sterke voorbeelden, zoals in Houthulst.
❗ Waar zitten de knelpunten?
- Meldingen gebeuren nog te weinig rechtstreeks naar de hulpdiensten.
- Brandweer wordt soms onnodig opgeroepen, wat kosten veroorzaakt.
- Niet alle vervuilers worden even goed bereikt (bv. loonwerkers, aannemers,…).
➡️ Aanbevelingen voor de toekomst
- Campagne vroeger laten starten: vanaf de laatste week van augustus.
- Sensibilisering uitbreiden naar alle vervuilers, niet enkel landbouwers.
- Één meldpunt voor iedereen: de politie.
- Duidelijke afspraken over het plaatsen én tijdig verwijderen van waarschuwingsborden.
- Extra aandacht voor fietsers en landbouwvoertuigen: hoffelijkheid en veilige afstand blijven cruciaal.
Prevent Agri blijft zich samen met de gouverneur, lokale besturen en partners inzetten voor veiligheid op landelijke wegen.
Bekijk de folder "Modder op de weg"
Allflex heeft potentiële veiligheidsrisico’s vastgesteld bij de MERKOMATIC- machines voor het aanbrengen van oormerken (230 V AC, 50 Hz).
Deze risico’s kunnen leiden tot ernstige brandwonden, elektrocutie of – bij onvoorzichtige bewegingen – perforatie- of snijwonden, zelfs met mogelijk verlies van vingers.
Wat moet u doen?
De volledige omzendbrief met meer informatie vind je hier.
Op 19 november 2025 verzamelden zo’n 90 landbouwers in Ardooie voor een infosessie rond brandpreventie en asbest. Het initiatief kwam van de gouverneur en de dienst landbouw van West-Vlaanderen en de gemeente Ardooie, in samenwerking met Prevent Agri, Hulpverleningszone Midwest en OVAM. Met steun van Inagro en Boerenbond.
Heb je deze interessante infoavond gemist? Geen nood: je kan hieronder de presentaties van de sprekers alsnog bekijken:
Philippe Dobbels en Sandy Gheldof uit Meulebeke zetten sterk in op veiligheid, efficiëntie en ergonomie op hun bedrijf. Hun nieuwe preipelmachine – uniek in Vlaanderen – is uitgerust met tal van slimme veiligheidsmaatregelen die het werk veiliger én vlotter maken.
“Veilig werken verdien je zo terug — minder letsels, meer efficiëntie.”
Lees hier hun inspirerend verhaal!
In deze Krak in het vak loopt Vilt een dag mee met Mieke, preventieadviseur bij Prevent Agri. Vandaag voert ze een audit uit op een landbouwbedrijf, waar ze met scherpe blik risico’s in kaart brengt — van machines tot werkprocedures.
Met kennis van zaken én oog voor de praktijk helpt Mieke bedrijven om veiliger te werken. Ze stelt gerichte vragen, bekijkt documenten en loopt met de boer het erf op. Haar doel? Niet alleen regels afvinken, maar vooral mensen bewust maken van veilig en gezond werken. Dankzij krakken als Mieke blijft welzijn op het werk topprioriteit in de agrovoedingssector. Onzichtbaar op de voorgrond, maar onmisbaar achter de schermen.
Het gevaar van mestgassen wordt onderschat, ook door ervaren mensen. Ieder jaar vallen hierdoor nog slachtoffers. Daarom even kort de veiligheidsmaatregelen tijdens het mixen van mest.
Maak ze tot een vaste routine!
Bekijk eveneens de handige en overzichtelijke brochure die aangeeft waar mestgassen gevaar kunnen opleveren in een varkens- en melkveestal (Prevent Agri in samenwerking met Fedagrim).
Het gevaar van mestgassen wordt onderschat, ook door ervaren mensen. Jaarlijks vallen hierdoor nog slachtoffers. Slechts 1 ademteug kan al voldoende zijn om bedwelmd te raken of zelfs de dood te veroorzaken.
Bekijk de pakkende getuigenis op een Iers melkveebedrijf waar het bijna misliep:
Hoe handelen bij een ongeval met mestgassen?
❌ Ga nooit de mestopslag in: ga een persoon in nood nooit zelf achterna.
Enkel personen die voorzien zijn van onafhankelijke ademvoorziening (perslucht) mogen de ruimte betreden!
✅ Verwittig de hulpdiensten (bel 112).
✅ Schakel bij het mixen de mixer onmiddellijk uit.
✅ Ventileer maximaal en open alle mogelijke openingen.
✅ Zorg indien mogelijk voor de toevoer van zoveel mogelijk verse lucht via een overdrukventilator of compressor.