Nieuwe asbestwetgeving: wat is de impact in de praktijk?

In de groene sectoren kunnen zowel de werkgever als de werknemer(s) in contact komen met asbest tijdens de werkzaamheden. Door asbest dat nog aanwezig is op het eigen bedrijf of doordat er asbest wordt gevonden op een werklocatie (werf, perceel…). We splitsen deze twee situaties op: enerzijds asbest op het eigen bedrijf en anderzijds asbest op locatie, dat verwijderd wordt via ‘eenvoudige handelingen’.

Verwijdering van het asbest heeft de prioriteit. Als dit niet mogelijk is, zijn fixeren, onderhoud of herstel tijdelijk toegelaten indien deze een betere bescherming bieden in afwachting van verwijdering.

Asbestinventaris verplicht via erkende expert

Het opstellen (wanneer de inventaris voor een eerste maal wordt opgemaakt) of uitbreiden (voor de start van de werkzaamheden die kunnen leiden tot blootstelling van asbest) van een asbestinventaris moet gebeuren door een expert in asbestinventarisering. Ook het actualiseren van deze inventaris dient door deze expert te gebeuren na bepaalde werkzaamheden (bvb: verwijdering of inkapseling van het asbest of het vinden van nieuwe asbesthoudende materialen). Werkgevers mogen dit dus niet zelf uitvoeren zonder erkende expertise. Inventarissen opgemaakt vòòr 19 december 2025 blijven geldig.

Kan wel door de werkgever gebeuren: de jaarlijkse beoordeling door middel van visuele inspectie van de toestand van het asbest en het asbesthoudend materiaal.

Werkgevers en werknemers in ondernemingen die sloop- en verwijderingswerkzaamheden uitvoeren van asbesthoudende materialen (ook methode van de eenvoudige handelingen).

Opgelet! Indien op diezelfde locatie na de verwijderingswerkzaamheden nog werknemers kunnen worden blootgesteld aan asbest, geldt dit ook voor zelfstandigen zonder personeel!

Bijvoorbeeld: een zelfstandige zonder personeel verwijdert asbestplaten uit de tuin, maar nadien komt een andere firma mét werknemers op diezelfde locatie een zwembad installeren, dan valt deze zelfstandige eveneens onder de nieuwe wetgeving rond asbest.

• hechtgebonden asbest die niet beschadigd is of waarbij er geen vrije vezels zichtbaar zijn en waarbij verwijdering geen aanleiding geeft tot een wijziging van de toestand;
• hechtgebonden asbest die beschadigd is of waarbij er vrije vezels zichtbaar zijn en die verwerkt is in een buitentoepassing waarbij geen derden aanwezig zijn, voor zover de verwijdering geen aanleiding geeft tot een wijziging van de toestand;
• asbesthoudende dichtingen of pakkingen;
• asbesthoudende koorden en geweven materialen;
• asbesthoudende remvoeringen en analoge materialen;
• losgebonden asbesthoudend plaatmateriaal, asbestkarton, voor zover het asbest gefixeerd is en het eenvoudig gedemonteerd, weggenomen en verpakt kan worden zonder de asbesthoudende materialen te breken of te beschadigen;
• asbestcontaminatie van een lokaal, ruimte, gebouw of technische installatie waarbij er geen zichtbare asbestresten aanwezig zijn, voorzover het lokaal, de ruimte, het gebouw of de technische installatie gereinigd wordt met stofzuigers met een absoluutfilter en door middel van vochtige doeken.

Ondernemingen (ook zelfstandigen) die asbest verwijderen via de techniek van de “eenvoudige handelingen” moeten:

• Voldoen aan specifieke organisatorische en technische voorwaarden
• Beschikken over een vaste plaats waar technische installaties, arbeidsmiddelen en PBM worden opgeslagen
• Zich officieel laten registreren bij de Algemene Directie Humanisering van de Arbeid (FOD WASO)
• Enkel personen inzetten die de basisopleiding met jaarlijkse bijscholingen hebben gevolgd
• Indien meerdere ondernemingen op dezelfde werf werkzaam zijn, moeten de zones en taken van elke onderneming duidelijk afgebakend zijn

Pas na opname op de officiële lijst mogen deze werken worden uitgevoerd.

Alle werkzaamheden waarbij werknemers aan asbest kunnen worden blootgesteld (ongeacht de gebruikte techniek), moet de werkgever minstens 15 dagen vóór de aanvang melden:

• Via invulformulier op website FOD WASO melding doen aan de Regionale directie Toezicht Welzijn op het Werk (TWW)
• aan zijn preventieadviseur-arbeidsarts

Als de startdatum en/of de duur van werkzaamheden wordt gewijzigd na de initiële melding, dient dit zo snel mogelijk gemeld en gemotiveerd te worden aan TWW.

Bij hoogdringende werken kan een spoedmelding gebeuren, maar enkel mits schriftelijk akkoord van TWW.

Alle werknemers die asbest verwijderen of slopen, inclusief werfleiders, moeten vooraf een basisopleiding volgen:

• 8 uur voor werknemers die uitsluitend eenvoudige handelingen uitvoeren
• 32 uur voor sloop- en verwijderingswerken

Daarnaast is een jaarlijkse bijscholing verplicht. Zonder geldige opleiding mogen deze werkzaamheden niet worden uitgevoerd.

Opleidingen mogen enkel worden verstrekt door organisatoren die zijn opgenomen op de officiële lijst van de FOD Werkgelegenheid.